Đáp án & lời giải chi tiết: Đề thi thử tốt nghiệp THPT môn Sinh Học Sở GD&ĐT Tuyên Quang năm 2026 - Lần 1 - Mã đề 0422

Bước 1: Xác định gene có lợi

Gene $SIKLUH$ đã biết chức năng: làm tăng kích thước quả thông qua kích thích tế bào phân chia.

Bước 2: Chọn kĩ thuật chuyển gene

Muốn đưa gene có lợi từ loài này sang loài khác, dùng công nghệ DNA tái tổ hợp.

Kĩ thuật này cho phép tách gene mong muốn, gắn vào vector rồi chuyển vào tế bào loài $M$.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn B vì chuyển gene $SIKLUH$ vào giống của loài $M$ bằng công nghệ DNA tái tổ hợp, đúng mục tiêu cải thiện năng suất.

A, C, D sai vì lần lượt chỉ nhân giống cà chua, chỉnh sửa gene của loài $M$ thành gene $SIKLUH$, hoặc lai hữu tính; các cách này không trực tiếp chuyển gene bằng công nghệ DNA tái tổ hợp vào loài $M$.

Bước 1: Xác định kiểu di truyền

Bố mẹ bình thường sinh con bị bệnh nên bệnh do allele đột biến lặn quy định.

Phả hệ có nữ bị bệnh; gene trên vùng không tương đồng của NST $Y$ chỉ làm nam mắc bệnh.

Bước 2: Xét xác suất ở thế hệ III

Cặp vợ chồng thế hệ III đều bình thường nhưng sinh con bị bệnh nên đều dị hợp. Một số người thế hệ II có thể xác định kiểu gene; người bị bệnh chắc chắn đồng hợp lặn.

Xác suất sinh con trai không mắc bệnh được tính bằng xác suất sinh con trai nhân xác suất con không bệnh.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn C vì gene trên vùng không tương đồng của NST $Y$ không thể gây bệnh ở nữ.

A, B, D đều phù hợp với phả hệ và các kết luận đã xác định.

Bước 1: Xác định nhu cầu năng lượng

Khi nồng độ ion trong tế bào rễ cao hơn môi trường, cây hấp thụ ngược chiều gradien nồng độ nên cần năng lượng từ hô hấp.

Theo lời giải, $\mathrm{N}{\mathrm{O}}_3^{-}$ và $\mathrm{M}{\mathrm{g}}^{2+}$ phụ thuộc nhiều vào năng lượng hô hấp.

Bước 2: Xét ảnh hưởng của ức chế hô hấp

Hô hấp ở rễ bị ức chế làm giảm ATP, khiến hấp thụ $\mathrm{N}{\mathrm{O}}_3^{-}$ và $\mathrm{M}{\mathrm{g}}^{2+}$ bị ảnh hưởng mạnh.

Do đó, nồng độ hai ion này trong tế bào rễ sẽ giảm nhanh hơn, không phải giảm chậm hơn.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn $B$ vì phát biểu ngược với ảnh hưởng của thiếu năng lượng lên hấp thụ $\mathrm{N}{\mathrm{O}}_3^{-}$ và $\mathrm{M}{\mathrm{g}}^{2+}$; $A$ và $C$ phù hợp với nguyên lí hấp thụ ion, còn $D$ đúng vì ${\mathrm{H}}^{+}$ đẩy ${\mathrm{K}}^{+}$ khỏi keo đất, làm ${\mathrm{K}}^{+}$ dễ bị rửa trôi.

Bước 1: Xác định bản chất hô hấp

Hô hấp tế bào là quá trình phân giải chất hữu cơ để tạo năng lượng cho tế bào.

Bước 2: Suy ra ảnh hưởng

Hô hấp tiêu thụ $O_2$, tạo ra $C{O}_2$ và $H_{2}O$, đồng thời giải phóng năng lượng.

Quá trình này làm tăng nhiệt và hao hụt chất hữu cơ trong nông sản.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn C vì hoạt động hô hấp làm tiêu hao chất hữu cơ; A, B, D sai vì hô hấp làm tăng nhiệt, tiêu thụ $O_2$ tạo $C{O}_2$, và tạo $H_{2}O$ chứ không làm giảm độ ẩm.

Bước 1: Xác định điều kiện hình thành loài

Hình thành loài mới thường cần có cách li sinh sản giữa quần thể ban đầu và quần thể mới.

Bước 2: So sánh thời gian hình thành

Cách li địa lí, cách li sinh thái và cách li tập tính thường diễn ra qua nhiều thế hệ, qua tích lũy biến dị di truyền và tác động của chọn lọc tự nhiên.

Lai xa và đa bội hóa có thể tạo loài mới rất nhanh.

Bước 3: Xét cơ chế lai xa và đa bội hóa

Hai loài khác nhau lai với nhau tạo con lai; con lai ban đầu thường bất thụ do bộ nhiễm sắc thể không tương đồng.

Nếu xảy ra đa bội hóa, bộ nhiễm sắc thể được nhân đôi, giúp con lai hữu thụ và cách li sinh sản với loài bố mẹ.

Bước 4: Đối chiếu phương án

Chọn C. Lai xa và đa bội hóa tạo cách li sinh sản chỉ sau một hoặc vài thế hệ; A, B, D sai vì cách li địa lí, cách li sinh thái và cách li tập tính thường cần thời gian qua nhiều thế hệ.

Bước $1$: Phân loại từng trường hợp

$(1)$ Ung thư máu không phải bệnh di truyền liên kết giới tính điển hình; $(3)$ Down do rối loạn nhiễm sắc thể thường nên nam và nữ đều có thể mắc.

$(4)$ Klinefelter là lệch bội nhiễm sắc thể giới tính ở nam; $(5)$ bạch tạng thường do gen lặn trên nhiễm sắc thể thường nên hai giới mắc tương tự.

Bước $2$: Chọn bệnh thỏa mãn

$(2)$ Máu khó đông và $(6)$ mù màu đều do gen lặn trên nhiễm sắc thể $X$, nên nam giới dễ biểu hiện bệnh hơn nữ giới.

Bước $3$: Đối chiếu phương án

Có $2$ trường hợp được chọn nên đáp án đúng là $B.2$.

Các phương án $A$, $C$, $D$ sai vì lần lượt cho số lượng $3$, $4$, $5$, không phù hợp với kết quả.

Bước 1: Xác định tần số allele

Với allele $A$, $p=0,6$; allele còn lại có tần số $q=1-p$.

Bước 2: Tính tần số kiểu gene

Theo công thức Hardy–Weinberg, tần số kiểu gene $Aa$ là $2pq$.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn C. $0,48$; các phương án A, B, D sai vì không khớp tần số kiểu gene $Aa$ đã tính.

Bước 1: Xác định loài gần nhất

Trên cây phát sinh, Homo sapiens và Pan troglodytes nằm trên hai nhánh tách từ cùng điểm gần nhất.

Bước 2: Xếp các loài còn lại

Sau Pan troglodytes, lần lượt là Pongo pygmaeus và Hylobates albibarbis.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn B với trình tự Homo sapiens, Pan troglodytes, Pongo pygmaeus, Hylobates albibarbis; A, C, D sai vì sắp xếp không đúng quan hệ họ hàng trên cây.

Bước 1: Phân loại bằng chứng

Hóa thạch và xác sinh vật cổ được bảo tồn là bằng chứng tiến hóa trực tiếp.

Bước 2: Nhận diện bằng chứng gián tiếp

So sánh amino acid trong chuỗi $\beta$-hemoglobin thuộc lĩnh vực sinh học phân tử, là bằng chứng tiến hóa gián tiếp.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn B. A, C, D sai vì lần lượt mô tả xác voi Mamut được bảo tồn và các hóa thạch Archaeopteryx, tôm ba lá.

Bước 1: Xét nhóm gen liên kết

Kiểu liên kết đối nên $Ab$ và $aB$ là giao tử liên kết.

Tổng giao tử liên kết là $80\%$, mỗi loại chiếm $40\%$.

Bước 2: Xét cặp gen $Dd$

Cặp gen $Dd$ tạo hai loại giao tử $D$ và $d$ với tỉ lệ bằng nhau.

Giao tử mang $D$ chiếm $50\%$.

Bước 3: Kết hợp và đối chiếu phương án

Do cặp gen $Dd$ phân li độc lập với nhóm gen liên kết $A$, $B$, giao tử $AbD$ chiếm $20\%$ nên chọn C. Các phương án A, B, D sai vì không phù hợp với kết quả $20\%$.