Đáp án & lời giải chi tiết: Đề thi thử tốt nghiệp THPT môn Sinh Học Sở GD&ĐT Phú Thọ năm 2026 - Mã đề 0428

Bước 1: Xác định cơ chế tác động

Phiêu bạt di truyền làm biến đổi tần số allele do các yếu tố ngẫu nhiên, đặc biệt rõ ở quần thể nhỏ.

Bước 2: Xét khả năng mất allele

Allele có lợi vẫn có thể bị mất hoàn toàn nếu các cá thể mang allele đó không để lại hậu duệ.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn D. A sai vì đột biến tạo allele mới với tần số thấp; C sai vì dòng gene đưa allele vào hoặc ra khỏi quần thể; B sai vì chọn lọc tự nhiên thường giữ allele có lợi, không loại bỏ nhanh theo hướng ngẫu nhiên.

Bước 1: Xác định quy luật di truyền

Nếu mẹ bị bệnh, con có khả năng nhận ti thể mang gen bệnh nên có khả năng bị bệnh.

Nếu bố bị bệnh nhưng mẹ bình thường, con thường không nhận ti thể từ bố nên không bị bệnh do gen ti thể của bố.

Bước 2: Xét từng cặp bố mẹ

Cặp $(1)$: bố bị bệnh × mẹ bị bệnh, con có khả năng bị bệnh. Cặp $(2)$: bố bị bệnh × mẹ bình thường, con không có khả năng bị bệnh.

Cặp $(3)$: bố bình thường × mẹ bị bệnh, con có khả năng bị bệnh.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn D: $(1)$ và $(3)$. A, B, C sai vì đều bao gồm $(2)$; ngoài ra B thiếu $(1)$ và C thiếu $(3)$.

Bước 1: Xác định chuỗi ban đầu

Từ mạch gốc, $\mathrm{mRNA}$ tương ứng là $5^{\prime }\dots GGG-GUU-AGC-GCU-UAC-GAG\dots 3^{\prime }$.

Dịch mã được $Gly-Val-Ser-Ala-Tyr-Glu$; phát biểu $I$ đúng.

Bước 2: Xét phát biểu II

Vị trí $5$ thuộc bộ ba thứ $2$ trên mạch gốc $CAA$. Thay cặp $A-T$ bằng $G-C$, bộ ba có thể thành $CGA$, tạo $\mathrm{mRNA}$ $GCU$.

Chuỗi mới có $Ala$ ở vị trí $2$ và $4$, tức có $2$ amino acid $Ala$; phát biểu $II$ đúng.

Bước 3: Xét phát biểu III và IV

Vị trí $15$ thuộc bộ ba thứ $5$ $ATG$. Thay cặp $G-C$ bằng $C-G$, bộ ba thành $ATC$, tạo mã kết thúc $UAG$; chuỗi mới dừng sau $4$ amino acid, nên phát biểu $III$ sai.

Thêm cặp $G-C$ sau vị trí $12$ làm dịch khung từ sau bộ ba thứ $4$; amino acid thứ $6$ $Glu$ có thể bị thay bằng $Arg$, nên phát biểu $IV$ đúng.

Bước 4: Đối chiếu phương án

Các phát biểu đúng là $I$, $II$, $IV$, nên có $3$ phát biểu đúng. Chọn $C$; các phương án $A$, $B$, $D$ sai vì lần lượt tương ứng với $1$, $4$, $2$ phát biểu đúng.

Bước 1: Xác định khoảng cần đáp ứng

Loài cá nuôi ổn định cần sống được trong toàn bộ khoảng $15^{\circ }\text{C}\to 30^{\circ }\text{C}$.

Bước 2: Đối chiếu giới hạn sinh thái

Theo hình, chỉ loài $B$ có giới hạn sinh thái về nhiệt độ phù hợp với khoảng dao động này.

Loài $A$ và $C$ không bao trùm đầy đủ khoảng nhiệt độ địa phương nên có nguy cơ không sinh trưởng ổn định quanh năm.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn phương án $C$. Các phương án $A$, $B$, $D$ sai vì lần lượt gồm loài $A$ và $C$, gồm thêm loài $C$, hoặc chỉ chọn loài $A$, trong khi chỉ loài $B$ phù hợp.

Bước 1: Kiểm tra kiểu gene

Một kiểu gene chỉ đạt yêu cầu khi mọi cặp gene đều đồng hợp.

Bước 2: Đối chiếu phương án

Phương án $C$ đúng vì $aaBBdd$ gồm $aa$, $BB$, $dd$ đều là các cặp đồng hợp; $A$, $B$, $D$ sai vì lần lượt có cặp $Aa$, $Aa$, $Dd$ dị hợp.

Bước 1: Xác định sự phân li

Ở kì sau giảm phân I, hai nhiễm sắc thể kép trong mỗi cặp tương đồng tách nhau và phân li về hai cực tế bào.

Bước 2: Phân biệt giảm phân II

Ở giảm phân II, các chromatid chị em mới phân li.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn B. A và C sai vì thuộc giảm phân II, D sai vì là kì cuối giảm phân I; sự phân li của cặp nhiễm sắc thể tương đồng diễn ra ở kì sau giảm phân I.

Bước 1: Xác định sự phân tầng

Các loài sử dụng những không gian khác nhau: tầng tán, dưới tán, mặt đất và trong đất.

Bước 2: Xác định hệ quả

Khi các loài sử dụng các tầng sống khác nhau, mức độ chồng lấn ổ sinh thái giảm.

Do đó, mức độ cạnh tranh giữa các loài trong quần xã giảm.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn A. B, C, D sai vì lần lượt mô tả phân bố theo chiều ngang, sự phân bố đồng đều của nhân tố sinh thái và mở rộng ổ sinh thái.

Bước 1: Xác định quan hệ nguồn gốc

Tỉ lệ giống nhau về hệ gene phản ánh quan hệ chung nguồn gốc.

Bước 2: So sánh mức độ tương đồng

Mèo giống người $90\%$, chuột giống người $85\%$ nên mèo khác người ít hơn chuột.

Tinh tinh giống người $98\%$, cao nhất trong bảng nên họ hàng gần người nhất.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn B: gà và vịt cùng giống người $60\%$ không cho phép kết luận hệ gene của chúng hầu như không khác nhau; A, C, D đúng lần lượt vì tỉ lệ tương đồng phản ánh nguồn gốc, mèo tương đồng với người cao hơn chuột, và tinh tinh có tỉ lệ cao nhất.

Bước 1: Xác định đặc trưng

Đơn vị cá thể/ha là đơn vị của mật độ cá thể.

Bước 2: Đối chiếu phương án

Chọn A. B, C, D sai vì không mô tả số cá thể trên một đơn vị diện tích hoặc thể tích môi trường sống.

Bước 1: Quy đổi tỉ lệ

Bỏ mẫu số chung để nhận dạng tỉ lệ kiểu hình.

Bước 2: Nhận diện quy luật

Tỉ lệ này đặc trưng cho hai cặp gen tương tác bổ sung

Số alen trội khác nhau tạo các mức màu đỏ, nâu và trắng.

Bước 3: Đối chiếu phương án

$C$ đúng vì phù hợp tỉ lệ $9:6:1$; $A$, $B$, $D$ sai vì lần lượt nói về liên kết gen, tương tác cộng gộp và một gen chi phối nhiều tính trạng.