Đáp án & lời giải chi tiết: Đề thi thử tốt nghiệp THPT môn Sinh Học Sở GD&ĐT Hà Tĩnh năm 2026 - Mã đề 0508

Bước $1$: Xét biện pháp giao thông

Biện pháp $1$ đúng vì hạn chế phương tiện cá nhân và thu phí ở trung tâm làm giảm lưu lượng xe, từ đó giảm khí thải giao thông.

Biện pháp $2$ sai vì tăng sử dụng nhiên liệu hóa thạch và đốt rác ngoài trời làm tăng bụi mịn, khí độc và khí nhà kính.

Bước $2$: Xét nguồn phát thải khác

Biện pháp $3$ đúng vì phương tiện công cộng và phương tiện ít phát thải giúp giảm lượng khí thải tính trên mỗi người di chuyển.

Biện pháp $4$ đúng vì xử lí khí thải công nghiệp, xây dựng là cách kiểm soát trực tiếp nguồn gây ô nhiễm.

Bước $3$: Đối chiếu phương án

Chọn A vì gồm các biện pháp $1$, $3$ và $4$; B, C, D sai vì lần lượt chứa biện pháp $2$ hoặc thiếu một biện pháp đúng.

Bước 1: Xác định hướng máu

Máu sau trao đổi khí và chất trở nên nghèo oxygen, giàu carbon dioxide.

Máu theo tĩnh mạch chủ trên và tĩnh mạch chủ dưới trở về tim.

Bước 2: Xác định buồng tim

Buồng tim đầu tiên nhận máu từ tĩnh mạch chủ là tâm nhĩ phải.

Sau đó, máu đi xuống tâm thất phải và được bơm lên phổi.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn C. A, B, D sai vì lần lượt là tâm thất trái, tâm thất phải và tâm nhĩ trái, không phải buồng đầu tiên nhận máu từ tĩnh mạch chủ.

Bước 1: Xác định vai trò

Y học tư vấn giúp các cặp vợ chồng biết nguy cơ sinh con mắc bệnh hoặc tật di truyền.

Hoạt động này góp phần phát hiện, chẩn đoán trước sinh một số bệnh, tật di truyền.

Bước 2: Nhận diện phương pháp

Tư vấn di truyền có thể phối hợp siêu âm, xét nghiệm sinh hóa, chọc dò dịch ối và sinh thiết tua nhau thai.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn B. B sai vì thay thế gene đột biến bằng gene lành thuộc liệu pháp gene, không phải bản chất của y học tư vấn; A, C, D đúng với vai trò và các kĩ thuật hỗ trợ tư vấn di truyền.

Bước 1: Xác định đặc điểm

Mối quan hệ cần tìm có đặc điểm: cả hai loài cùng có lợi và gắn bó chặt chẽ.

Bước 2: Đối chiếu phương án

Chọn C. Cộng sinh vì hai loài cùng có lợi và thường gắn bó chặt chẽ; A sai vì hội sinh chỉ có một loài có lợi, B sai vì hợp tác không nhất thiết gắn bó chặt chẽ, D sai vì cạnh tranh làm các loài cùng bị bất lợi.

Bước 1: Xác định sản phẩm pha sáng

Pha sáng sử dụng năng lượng ánh sáng để tạo $\mathrm{ATP}$ và $\mathrm{NADPH}$.

Bước 2: Theo dõi sự chuyển hóa

Pha tối sử dụng $\mathrm{ATP}$ và $\mathrm{NADPH}$ để cố định $\mathrm{C}{\mathrm{O}}_2$ và tổng hợp chất hữu cơ.

Sau đó, chúng trở thành $\mathrm{ADP}$ và ${\mathrm{NADP}}^{+}$.

Bước 3: Đối chiếu phương án

$\mathrm{ADP}$ và ${\mathrm{NADP}}^{+}$ quay lại pha sáng để tiếp tục chuyển hóa thành $\mathrm{ATP}$ và $\mathrm{NADPH}$.

D đúng; A, B, C sai vì lần lượt không phải sản phẩm pha tối cung cấp cho pha sáng, là sản phẩm pha sáng, và là chất hữu cơ được tổng hợp.

Bước 1: Nhận diện phiên mã

Phiên mã là quá trình tổng hợp RNA dựa trên khuôn DNA.

Bước 2: Nhận diện phiên mã ngược

Phiên mã ngược là quá trình tổng hợp DNA dựa trên khuôn RNA.

Bước 3: Xác định enzyme

Reverse transcriptase chính là enzyme xúc tác quá trình phiên mã ngược, thường gặp ở retrovirus và được ứng dụng trong sinh học phân tử.

Bước 4: Đối chiếu phương án

Chọn D. A, B, C sai vì lần lượt chỉ tái bản DNA, dịch mã và phiên mã; reverse transcriptase xúc tác phiên mã ngược.

Bước 1: Tách gene và thể truyền

Tách gene cần chuyển và thể truyền, thường là plasmid.

Bước 2: Tạo đầu nối phù hợp

Dùng enzyme cắt giới hạn tạo đầu nối phù hợp trên gene cần chuyển và plasmid.

Bước 3: Gắn gene vào thể truyền

DNA ligase gắn gene cần chuyển vào thể truyền, tạo phân tử gồm DNA plasmid và đoạn gene ngoại lai.

Bước 4: Đối chiếu phương án

B đúng vì là bước gắn gene cần chuyển vào thể truyền, tạo DNA tái tổ hợp.

A, C, D sai vì lần lượt là đưa gene vào tế bào nhận, tách tế bào nhận khỏi môi trường nuôi cấy và chọn lọc tế bào đã nhận gene; đó không phải bước tạo DNA tái tổ hợp.

Bước 1: Xác định vị trí gene

Gene $SHOX$ nằm trong vùng tương đồng $PAR1$ của nhiễm sắc thể $X$ và $Y$.

Vì vậy, allele được xét trên cả $X$ và $Y$; riêng người $II.3$ có thêm sự kiện hoán vị gene.

Bước 2: Đối chiếu dữ kiện phả hệ

Với $2$ allele, nữ có $3$ kiểu gene; nam có thêm các cách phân bố allele trên $X/Y$, nên tối đa là $7$ kiểu gene.

Các dữ kiện phả hệ cùng điều kiện không có đột biến mới cho phép xác định kiểu gene của các thành viên.

Bước 3: Đối chiếu phương án

C sai vì người $IV.3$ nhận allele qua chuỗi truyền giao tử bị ràng buộc bởi hoán vị chỉ xảy ra ở $II.3$, nên không thể có kiểu gene giống $II.3$.

A, B, D không sai: A phù hợp với xác suất truyền allele, B phù hợp với tối đa $7$ kiểu gene, còn D phù hợp với khả năng xác định kiểu gene từ phả hệ.

Bước 1: Xác định cơ chế điều trị

Liệu pháp tạo hoặc thay thế tế bào tiết insulin có thể hướng tới nguyên nhân của đái tháo đường type I.

Đái tháo đường type II chủ yếu do kháng insulin, nên liệu pháp này không trực tiếp giải quyết cơ chế bệnh.

Bước 2: Đối chiếu phương án

Chọn A vì liệu pháp không có hiệu quả trực tiếp đối với cơ chế chủ yếu của bệnh nhân tiểu đường type II.

B, C, D sai vì liệu pháp tự thân hướng đến giảm thải ghép, lấy nhân ở pha G2 không phải lựa chọn ưu tiên, và điều trị tế bào soma không ngăn truyền allele bệnh qua giao tử.

Bước 1: Quy ước và xác định $F_1$

Quy ước màu hoa: đỏ là đồng hợp trội, hồng là dị hợp, trắng là đồng hợp lặn.

Bước 2: Tính tần số allele

Xét chung toàn bộ $F_1$, tần số allele ở mỗi locus đều cân bằng.

Bước 3: Tính xác suất từng tính trạng

Khi $F_1$ giao phấn ngẫu nhiên, hoa hồng và quả bầu dục đều là kiểu gene dị hợp.

Bước 4: Đối chiếu phương án

Tỉ lệ cây hoa hồng, quả bầu dục là $AaBb=\frac{1}{2}\times \frac{1}{2}=\frac{1}{4}=25\%$, chọn D; A, B, C sai vì không phù hợp với kết quả tính được.