Đáp án & lời giải chi tiết: Đề thi thử tốt nghiệp THPT môn Sinh Học Sở GD&ĐT Hà Nội năm 2026 - Lần 1 - Mã đề 1231

Bước 1: Nhận diện nhóm động vật

Các động vật chân khớp như tôm, cua, côn trùng là những ví dụ điển hình có hệ tuần hoàn hở.

Bước 2: Đối chiếu phương án

Chọn D. A, B, C sai vì lần lượt gán sai cấu trúc mạch, mô tả không đúng tốc độ và áp lực máu, đồng thời coi dịch tuần hoàn là máu thuần túy.

Bước 1: Nhận diện bất thường nhiễm sắc thể

Down là thể ba nhiễm sắc thể số $21$; Patau là thể ba nhiễm sắc thể số $13$.

Siêu nữ thường có bộ nhiễm sắc thể giới tính dạng $XXX$, đều là bất thường số lượng nhiễm sắc thể.

Bước 2: Đối chiếu phương án

AIDS do virus HIV gây ra; bệnh hồng cầu hình liềm và máu khó đông chủ yếu do đột biến gene, không phải dạng dễ phát hiện bằng quan sát bộ nhiễm sắc thể thông thường. Vì vậy chọn các trường hợp $(1),(2),(6)$, tương ứng phương án D; các phương án A, B, C sai vì lần lượt chứa những trường hợp không thuộc nhóm bất thường nhiễm sắc thể.

Bước 1: Xác định kiểu gene cần tìm

Muốn sinh con trai bị bệnh, con phải có giới tính nam và nhận allele bệnh $X^m$ từ mẹ.

Bước 2: Xét phép lai phù hợp

Với phép lai $X^M{X}^m\times X^{m}Y$, mẹ tạo giao tử $X^M$ và $X^m$ với tỉ lệ bằng nhau; bố tạo giao tử $X^m$ và $Y$ với tỉ lệ bằng nhau.

Đời con gồm $X^M{X}^m$, $X^m{X}^m$, $X^{M}Y$, $X^{m}Y$.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Con trai bị bệnh là $X^{m}Y$, chiếm $\frac{1}{4}=25\%$.

Chọn $\mathrm{C}$; $\mathrm{A}$ và $\mathrm{B}$ không cho xác suất $25\%$, còn $\mathrm{D}$ không tạo con trai bị bệnh.

Bước 1: Nhận diện dấu hiệu

DNA mẹ tháo xoắn, hai mạch đơn tách nhau; mỗi mạch cũ làm khuôn tổng hợp mạch mới theo nguyên tắc bổ sung.

Bước 2: Xác định kết quả

Quá trình tạo hai phân tử DNA con, mỗi phân tử gồm một mạch cũ và một mạch mới.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn D; A, B, C sai vì lần lượt không mô tả protein ức chế hoặc vùng vận hành, tạo chuỗi polypeptide và tạo RNA.

Bước 1: Đổi khoảng cách bản đồ

Khoảng cách $1\text{cM}$ tương ứng tần số hoán vị gene $1\%$.

Khoảng cách $17\text{cM}$ tương ứng tần số hoán vị gene $17\%$.

Bước 2: Xác định biến dị tổ hợp

Ở phép lai phân tích, kiểu hình đời con phản ánh trực tiếp các loại giao tử do cá thể dị hợp tạo ra.

Biến dị tổ hợp là nhóm con nhận giao tử hoán vị từ cá thể cái.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Tỉ lệ biến dị tổ hợp là $17\%$, chọn phương án B.

A, C, D sai vì các giá trị $34\%$, $8,5\%$ và $41,5\%$ không phải tần số hoán vị gene đã xác định.

Bước 1: Tách DNA và plasmid

Tách DNA chứa gene cần chuyển từ tế bào cho và tách plasmid khỏi tế bào vi khuẩn, tương ứng $2$.

Bước 2: Cắt DNA

Dùng enzyme giới hạn để cắt DNA của tế bào cho và cắt mở vòng plasmid, tương ứng $1$.

Bước 3: Nối DNA

Dùng enzyme nối để gắn đoạn DNA cần chuyển vào plasmid, tạo DNA tái tổ hợp, tương ứng $4$.

Bước 4: Đối chiếu phương án

Cuối cùng chuyển DNA tái tổ hợp vào tế bào nhận, tương ứng $3$.

Trình tự là $2\to 1\to 4\to 3$, nên chọn B; A, C, D sai vì không giữ đúng thứ tự tách, cắt, nối, chuyển.

Bước 1: Nhận diện dạng bệnh

Bệnh hồng cầu hình liềm là ví dụ kinh điển của đột biến thay thế một cặp nucleotide trong gene mã hóa chuỗi $\beta$-globin.

Bước 2: Xác định hậu quả đột biến

Đột biến làm codon mã hóa amino acid bình thường đổi thành codon mã hóa amino acid khác, thay glutamic acid bằng valine trong chuỗi polypeptide.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chỉ một cặp nucleotide bị thay bằng một cặp khác, không làm thay đổi chiều dài gene nên chọn $B$.

$A$, $C$, $D$ sai vì lần lượt mô tả mất hoặc thêm nucleotide, không phù hợp với đột biến thay thế.

Bước 1: Xác định chức năng tRNA và mRNA

tRNA mang amino acid tham gia dịch mã; mRNA làm khuôn để ribosome tổng hợp chuỗi polypeptide.

Bước 2: Xác định chức năng rRNA

rRNA là thành phần cấu tạo nên ribosome và tham gia hoạt động của ribosome.

Phân giải protein thuộc chức năng chủ yếu của hệ enzyme protease hoặc proteasome, không phải RNA.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn C. A, B, D không chọn vì lần lượt là chức năng của tRNA, mRNA và rRNA; C không phải chức năng của RNA.

Bước 1: Xét pha $G_1$

Trong pha $G_1$, lượng DNA ổn định ở mức ban đầu.

Bước 2: Xét pha $S$

Trong pha $S$, DNA được nhân đôi nên lượng DNA tăng dần từ mức ban đầu lên gấp đôi.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Giai đoạn $B$ thể hiện lượng DNA tăng dần nên tương ứng với pha $S$ của kì trung gian. Chọn $B$; $A$, $C$, $D$ sai vì lần lượt có lượng DNA ổn định hoặc đã giữ ở mức cao.