Đáp án & Lời giải chi tiết: Đề chính thức tốt nghiệp THPT môn Sinh Học năm 2025 môn Sinh học 2025 (Thi Tốt nghiệp THPT)

Câu 1

Ở hình bên, tên gọi của quá trình số (3) là

Hình minh họa

A

đột biến gene

B

tái bản DNA

C

dịch mã

D

phiên mã

Lời giải

Bước 1: Xác định sản phẩm

Ở bước $3$ , mRNA làm khuôn tổng hợp chuỗi polypeptide.

Bước 2: Đối chiếu phương án

Chọn C, dịch mã. A, B, D sai vì lần lượt là đột biến gene, tái bản DNA và phiên mã; chúng không mô tả quá trình mRNA tạo polypeptide.

Đáp án: C. Dịch mã — mRNA được dùng làm khuôn tổng hợp chuỗi polypeptide.

Câu 2

Quá trình khử nitrate trong cơ thể thực vật là quá trình biến đổi

A

$N O_{3}^{-}$ thành $N H_{4}^{+}$

B

$N O_{3}^{-}$ thành $N_{2}$

C

$N_{2}$ thành $N O_{3}^{-}$

D

$N H_{4}^{+}$ thành $N O_{2}^{-}$

Lời giải

Bước 1: Viết chuỗi biến đổi

Trong tế bào thực vật, $N O_{3}^{-}$ được khử thành $N O_{2}^{-}$ rồi tiếp tục thành $N H_{4}^{+}$ .

N O_{3}^{-} \to N O_{2}^{-} \to N H_{4}^{+}

Bước 2: Đối chiếu phương án

Chọn $A$ vì đúng với sản phẩm cuối của chuỗi khử.

$B$ , $C$ , $D$ sai vì lần lượt là phản nitrate hóa, chuyển hóa trong chu trình nitơ và nitrat hóa do vi khuẩn.

Đáp án:

A

— Quá trình khử nitrate biến đổi

N O_{3}^{-}

thành

N H_{4}^{+}

.

Câu 3

Khoảng gần 90 triệu năm trước, đảo Madagascar tách ra từ lục địa Ấn Độ dẫn đến từ loài ếch ban đầu hình thành hai loài khác nhau: ếch nâu sống ở Ấn Độ, ếch vàng sống ở Madagascar. Theo thuyết tiến hóa tổng hợp hiện đại, đây là ví dụ về

A

hình thành loài khác khu vực địa lí

B

hình thành loài bằng tự đa bội

C

hình thành loài cùng khu vực địa lí

D

hình thành loài bằng lai xa và đa bội hóa

Lời giải

Bước 1: Xác định rào cản

Madagascar tách khỏi Ấn Độ, tạo rào cản địa lí giữa các quần thể ếch.

Các quần thể không còn giao phối tự do với nhau.

Bước 2: Xác định quá trình

Qua thời gian, các quần thể tích lũy sai khác di truyền và dần cách li sinh sản.

Từ một loài ban đầu hình thành hai loài khác nhau.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn A vì loài hình thành do các quần thể bị ngăn cách ở hai khu vực địa lí khác nhau.

B, C, D sai vì lần lượt là tự đa bội, cùng khu vực địa lí, và lai xa kết hợp đa bội hóa.

Đáp án: A. Hình thành loài khác khu vực địa lí — do cách li địa lí giữa Ấn Độ và Madagascar.

Câu 4

Tại Biển Đỏ, san hô chỉ sinh trưởng và phát triển ở những vùng nước có nhiệt độ trong khoảng từ $1 8^{\circ} C$ đến $3 0^{\circ} C$ . Nhận định nào sau đây đúng về sự sinh trưởng và phát triển của san hô?

A

Trên $3 0^{\circ} C$ , nhiệt độ càng cao thì sinh trưởng của san hô càng tăng

B

$1 8^{\circ} C$ là giới hạn trên về nhiệt độ của san hô

C

Giới hạn sinh thái về nhiệt độ của san hô từ $1 8^{\circ} C$ đến $3 0^{\circ} C$

D

$3 0^{\circ} C$ là giới hạn dưới về nhiệt độ của san hô

Lời giải

Bước 1: Xác định khoảng nhiệt độ

San hô sinh trưởng trong khoảng nhiệt độ từ $1 8^{\circ} C$ đến $3 0^{\circ} C$ .

1 8^{\circ} C \leq T \leq 3 0^{\circ} C

Bước 2: Gọi tên các giới hạn

$1 8^{\circ} C$ là giới hạn dưới, còn $3 0^{\circ} C$ là giới hạn trên.

Toàn bộ khoảng từ $1 8^{\circ} C$ đến $3 0^{\circ} C$ là giới hạn sinh thái về nhiệt độ.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn phương án $C$ . Các phương án $A$ , $B$ , $D$ sai vì lần lượt cho rằng vượt giới hạn vẫn sinh trưởng tăng, đảo ngược giới hạn dưới và giới hạn trên.

Đáp án:

C

— giới hạn sinh thái về nhiệt độ của san hô từ

1 8^{\circ} C

đến

3 0^{\circ} C

.

Câu 5

Sau khi di nhập vào Việt Nam, ốc bươu vàng đã thích nghi, sinh trưởng và phát triển mạnh. Ốc bươu vàng được gọi là loài

A

đặc trưng

B

tiên phong

C

ngoại lai

D

chốt chốt

Lời giải

Bước 1: Xác định nguồn gốc

Ốc bươu vàng có nguồn gốc từ Nam Mỹ và được đưa vào Việt Nam.

Vì không có nguồn gốc bản địa nên đây là loài ngoại lai.

Bước 2: Đối chiếu phương án

Chọn C. Ngoại lai; A, B, D sai vì lần lượt chỉ loài tiêu biểu, loài xuất hiện đầu tiên trong diễn thế và không phải thuật ngữ phù hợp.

Đáp án: C. Ngoại lai — vì ốc bươu vàng được đưa từ nơi khác vào Việt Nam.

Câu 6

Nhóm sinh vật nào sau đây có vai trò chủ yếu trong việc chuyển hóa các chất hữu cơ ở xác sinh vật thành các chất vô cơ?

A

Động vật có xương sống

B

Vi khuẩn phân giải

C

Thực vật

D

Tảo lam

Lời giải

Bước 1: Xác định nhóm chức năng

Xác chết chứa chất hữu cơ cần được phân hủy và khoáng hóa.

Nhóm đảm nhiệm quá trình này là sinh vật phân giải.

Bước 2: Xác định phương án

Vi khuẩn phân giải chuyển chất hữu cơ trong xác sinh vật thành chất vô cơ.

Động vật có xương sống là sinh vật tiêu thụ; thực vật và tảo lam là sinh vật sản xuất.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn B; A, C, D sai vì lần lượt thuộc nhóm tiêu thụ, sản xuất và sản xuất, không giữ vai trò phân giải chủ yếu.

Đáp án: B — Vi khuẩn phân giải chuyển hóa chất hữu cơ ở xác sinh vật thành chất vô cơ.

Câu 7

Sự suy giảm diện tích rừng và đất nông nghiệp dẫn đến thoái hóa đất ở những vùng khô hạn được gọi là

A

phi dưỡng

B

ấm lên toàn cầu

C

sa mạc hóa

D

xâm nhập mặn

Lời giải

Bước 1: Xác định tác động

Suy giảm rừng làm mất thảm thực vật bảo vệ đất.

Đất nông nghiệp bị khai thác làm tăng xói mòn và nghèo dinh dưỡng.

Bước 2: Gắn với hiện tượng

Ở vùng khô hạn, đất thoái hóa và ngày càng khô cằn là biểu hiện của sa mạc hóa.

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn C. Sa mạc hóa; A, B, D sai vì lần lượt nói về nghèo dinh dưỡng, tăng nhiệt độ toàn cầu và sự xâm nhập của nước mặn.

Đáp án: C. Sa mạc hóa — suy giảm rừng và đất nông nghiệp làm đất vùng khô hạn thoái hóa, khô cằn.

Câu 8

Để xác định chính xác mối quan hệ phát sinh chủng loại giữa các loài động vật, người ta sử dụng phương pháp

A

gây đột biến gen

B

giải trình tự gen

C

chỉnh sửa gen

D

chuyển gen

Lời giải

Bước 1: Xác định cơ sở so sánh

Quan hệ phát sinh chủng loại được xác định bằng cách so sánh trình tự DNA hoặc gen giữa các loài.

Mức độ tương đồng của trình tự phản ánh mức độ gần gũi tiến hóa.

Bước 2: Đối chiếu phương án

Chọn B vì giải trình tự gen cung cấp dữ liệu để so sánh và xây dựng quan hệ phát sinh chủng loại; A, C, D sai vì lần lượt tạo đột biến, thay đổi gen và đưa gen vào sinh vật khác, không nhằm xác định quan hệ tiến hóa.

Đáp án: B — Giải trình tự gen cho phép so sánh trình tự DNA giữa các loài để xác định quan hệ tiến hóa.

Câu 9

Chất nào sau đây là một trong những nguyên liệu đầu tiên được sử dụng trong chu trình Calvin của quá trình quang hợp ở thực vật $C_{3}$ ?

A

$N A D P^{+}$

B

$N A D^{+}$

C

$C O_{2}$

D

$O_{2}$

Lời giải

Bước 1: Xác định giai đoạn mở đầu

Ở thực vật $C_{3}$ , chu trình Calvin bắt đầu bằng giai đoạn cố định carbon.

Bước 2: Viết phản ứng cố định

$C O_{2}$ được RuBisCO gắn vào $R u B P$ .

C O_{2} + R u B P RuBisCO 2 P G A

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn C. $C O_{2}$ ; A. $N A D P^{+}$ thuộc pha sáng, B. $N A D^{+}$ chủ yếu tham gia hô hấp tế bào, D. $O_{2}$ là sản phẩm của pha sáng.

Đáp án: C.

C O_{2}

— là nguyên liệu đầu tiên trong phản ứng cố định carbon của chu trình Calvin.

Câu 10

Hình bên thể hiện các tháp tuổi của ba quần thế người năm 2010. Nhận định nào sau đây về các tháp tuổi này là đúng?

Hình minh họa

A

Tỉ lệ nhóm tuổi từ 0 đến 15 của quần thể II thấp hơn so với quần thể III.

B

Ở quần thể I, tỉ lệ nhóm tuổi từ 75 trở lên ở nam giới cao hơn ở nữ giới.

C

Tỉ lệ sinh của quần thể III thấp hơn so với quần thể II.

D

Ở quần thể III, nhóm tuổi từ 0 đên 30 chiếm tỉ lệ cao hơn nhóm tuổi từ 30 đến 60.

Lời giải

Bước 1: So sánh tỉ lệ sinh

Đáy tháp quần thể III hẹp hơn quần thể II nên tỉ lệ nhóm tuổi $0$ – $15$ và tỉ lệ sinh của III thấp hơn II.

B_{I I I} < B_{I I} \Rightarrow b_{I I I} < b_{I I}

Bước 2: Kiểm tra các tháp

Ở quần thể I, phần nữ thuộc nhóm tuổi từ $75$ trở lên rộng hơn phần nam.

Ở quần thể III, nhóm tuổi $30$ – $60$ rộng hơn nhóm tuổi $0$ – $30$ .

Bước 3: Đối chiếu phương án

Chọn C vì tỉ lệ sinh của quần thể III thấp hơn quần thể II; A sai vì đáy III hẹp hơn II, B sai vì nữ $75 +$ nhiều hơn nam, D sai vì nhóm $30$ – $60$ rộng hơn nhóm $0$ – $30$ .

Đáp án: C — Tỉ lệ sinh của quần thể III thấp hơn so với quần thể II.

Đáp án & lời giải chi tiết: Đề chính thức tốt nghiệp THPT môn Sinh Học năm 2025

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1

Lời giải

Bước 1: Xác định sản phẩm

Bước 2: Đối chiếu phương án

Câu 2

Lời giải

Bước 1: Viết chuỗi biến đổi

Bước 2: Đối chiếu phương án

Câu 3

Lời giải

Bước 1: Xác định rào cản

Bước 2: Xác định quá trình

Bước 3: Đối chiếu phương án

Câu 4

Lời giải

Bước 1: Xác định khoảng nhiệt độ

Bước 2: Gọi tên các giới hạn

Bước 3: Đối chiếu phương án

Câu 5

Lời giải

Bước 1: Xác định nguồn gốc

Bước 2: Đối chiếu phương án

Câu 6

Lời giải

Bước 1: Xác định nhóm chức năng

Bước 2: Xác định phương án

Bước 3: Đối chiếu phương án

Câu 7

Lời giải

Bước 1: Xác định tác động

Bước 2: Gắn với hiện tượng

Bước 3: Đối chiếu phương án

Câu 8

Lời giải

Bước 1: Xác định cơ sở so sánh

Bước 2: Đối chiếu phương án

Câu 9

Lời giải

Bước 1: Xác định giai đoạn mở đầu

Bước 2: Viết phản ứng cố định

Bước 3: Đối chiếu phương án

Câu 10

Lời giải

Bước 1: So sánh tỉ lệ sinh

Bước 2: Kiểm tra các tháp

Bước 3: Đối chiếu phương án