Đáp án & lời giải chi tiết: [9Study] Đề thi thử THPTQG năm 2027 - Mã đề 13 - Ngữ Văn

Dấu hiệu xác định thể thơ của đoạn trích: Thể thơ song thất lục bát, với mỗi khổ thơ cơ bản gồm hai câu bảy tiếng, một câu sáu tiếng và một câu tám tiếng.

Hướng dẫn chấm:

Xác định đúng thể thơ song thất lục bát và nêu được dấu hiệu nhận biết: 0,5 điểm.

Chỉ xác định đúng thể thơ nhưng không nêu dấu hiệu: 0,25 điểm.

Trả lời sai hoặc không trả lời: 0 điểm.

Những từ ngữ, hình ảnh khắc họa tình cảnh của người dân giữa cơn lũ trong khổ thơ thứ tư: “mưa gấp khúc đường về nẻo cũ”, “bong bóng trôi theo lũ cuốn đê”, “bàn tay kêu cứu - tái tê”, “thò qua mái ngói”, “bốn bề nước trôi”.

Các hình ảnh gợi lên khung cảnh thiên tai dữ dội, nước lũ bao phủ khắp nơi, đẩy con người vào tình cảnh nguy hiểm, bất lực và tuyệt vọng trước sức tàn phá của thiên nhiên.

Hướng dẫn chấm:

Chỉ ra đầy đủ các từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu: 0,5 điểm.

Nếu chỉ nêu được một số hình ảnh phù hợp, giám khảo căn cứ mức độ đáp ứng để cho điểm.

Hai câu thơ:

“Cuộc đời lúc rách lúc lành

Người mình chia sẻ đã thành bản năng!”

Thể hiện những suy ngẫm sâu sắc của tác giả về cuộc sống và truyền thống tương thân tương ái của con người Việt Nam.

Hình ảnh “cuộc đời lúc rách lúc lành” gợi lên những thăng trầm, biến động của cuộc sống. Con người có lúc bình yên, hạnh phúc nhưng cũng không tránh khỏi những khó khăn, mất mát và bất hạnh.

Câu thơ “Người mình chia sẻ đã thành bản năng!” khẳng định tinh thần đoàn kết, yêu thương, đùm bọc lẫn nhau đã trở thành một phẩm chất tốt đẹp, tự nhiên và bền vững của con người Việt Nam.

Qua đó, tác giả bày tỏ niềm trân trọng, tự hào đối với truyền thống nhân ái của dân tộc, đồng thời gửi gắm thông điệp về ý nghĩa của tình yêu thương, sự sẻ chia trong những hoàn cảnh khó khăn.

Hướng dẫn chấm:

Lí giải được ý nghĩa của hình ảnh “cuộc đời lúc rách lúc lành”: 0,25 điểm.

Làm rõ được ý nghĩa của tinh thần sẻ chia, tương thân tương ái đã trở thành phẩm chất tự nhiên của con người Việt Nam: 0,5 điểm.

Khái quát được tình cảm, thái độ của tác giả và thông điệp gửi gắm qua hai câu thơ: 0,25 điểm.

Biện pháp tu từ nhân hóa được thể hiện qua cách gọi và miêu tả “Lũ ơi”, “Nước ơi”, kết hợp với các từ ngữ “sấp ngửa ập oà”, “lệ nhoà bóng quê”, khiến hình ảnh lũ và nước mang những biểu hiện, trạng thái gợi liên tưởng đến con người.

- Tác dụng:

- Làm cho hình ảnh thiên tai trở nên sinh động, giàu sức gợi hình, gợi cảm; khắc họa sự dữ dội, bất thường và sức tàn phá khủng khiếp của mưa lũ.

- Gợi lên khung cảnh quê hương chìm trong biển nước, chất chứa đau thương, mất mát và những nỗi xót xa trước cảnh đời bất hạnh.

- Thể hiện tâm trạng đau đớn, xót thương, đồng cảm sâu sắc của tác giả trước những tổn thất mà người dân miền Trung phải gánh chịu.

- Góp phần tạo nên giọng thơ da diết, nghẹn ngào, tăng sức biểu cảm và khả năng lay động cảm xúc của người đọc.

Hướng dẫn chấm:

Xác định đúng biểu hiện của biện pháp tu từ nhân hóa: 0,25 điểm.

Phân tích được tác dụng gợi hình, khắc họa sự dữ dội và sức tàn phá của thiên tai: 0,25 điểm.

Làm rõ được tình cảm đau xót, thương cảm của tác giả đối với con người và quê hương miền Trung: 0,25 điểm.

Nêu được tác dụng tăng sức gợi cảm, tạo giọng điệu da diết và sức lay động cho câu thơ: 0,25 điểm.

Học sinh trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái trong cuộc sống hôm nay. Có thể đề cập: tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái là truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, thể hiện qua sự quan tâm, yêu thương và sẵn sàng giúp đỡ những người gặp khó khăn, hoạn nạn. Tinh thần ấy giúp con người có thêm niềm tin, nghị lực để vượt qua nghịch cảnh; góp phần gắn kết cộng đồng, lan tỏa những giá trị nhân văn và xây dựng một xã hội nhân ái, tốt đẹp hơn. Mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần biết đồng cảm, sẻ chia, tích cực tham gia các hoạt động vì cộng đồng, đồng thời phê phán lối sống ích kỉ, thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác.

Hướng dẫn chấm:

Đảm bảo dung lượng khoảng 5–7 dòng, trình bày thành đoạn văn: 0,25 điểm.

Xác định đúng vấn đề cần bàn luận: 0,25 điểm.

Trình bày suy nghĩ hợp lí, có ý nghĩa về vai trò của tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái trong cuộc sống hiện nay: 0,5 điểm.

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình trong đoạn trích bài thơ Đau lòng lũ lụt miền Trung (Phạm Ngọc San) ở phần Đọc hiểu.

Yêu cầu chung:

Xác định đúng vấn đề nghị luận: phân tích tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình trong đoạn trích.

Đảm bảo hình thức đoạn văn, dung lượng khoảng 200 chữ; diễn đạt rõ ràng, đúng chính tả, dùng từ và ngữ pháp.

Yêu cầu cụ thể:

Nỗi đau xót, thương cảm sâu sắc trước những mất mát do thiên tai gây ra: Qua những hình ảnh “mưa giăng mắc nỗi buồn nhân thế”, “đời chan nước mắt”, “sinh linh chết đứng giữa trời nước non”, nhân vật trữ tình bộc lộ nỗi buồn thương, xót xa trước sức tàn phá dữ dội của mưa lũ và những bất hạnh mà người dân miền Trung phải gánh chịu.

Sự đồng cảm, day dứt trước tình cảnh khốn cùng của con người: Những hình ảnh “bàn tay kêu cứu - tái tê”, “trẻ nhỏ màn trời chiếu nước”, “các cụ già rét mướt tái xanh” thể hiện sự quan tâm, thấu hiểu và niềm thương cảm sâu sắc của nhân vật trữ tình đối với những số phận yếu thế, đang phải đối mặt với hiểm nguy, thiếu thốn và mất mát.

Niềm trân trọng, tự hào về tình người và truyền thống đoàn kết của dân tộc: Qua những câu thơ “Người mình chia sẻ đã thành bản năng!”, “Cùng một bọc, chung cành chung gốc”, nhân vật trữ tình bày tỏ niềm tin, sự xúc động và trân quý trước tinh thần tương thân tương ái, ý thức đồng bào và truyền thống đùm bọc lẫn nhau của con người Việt Nam trong hoạn nạn.

Nghệ thuật và ý nghĩa: Thể thơ song thất lục bát giàu nhạc điệu; ngôn ngữ giàu sức gợi; các biện pháp tu từ nhân hóa, ẩn dụ, điệp ngữ; hình ảnh thơ chân thực, xúc động cùng giọng điệu đau xót, nghẹn ngào chuyển dần sang tha thiết, tin tưởng đã góp phần thể hiện sâu sắc thế giới tình cảm của nhân vật trữ tình. Qua đó, đoạn thơ khơi dậy lòng nhân ái, sự đồng cảm và ý thức trách nhiệm của mỗi người trước những khó khăn, mất mát của đồng bào.

Hướng dẫn chấm:

Yêu cầu chung về xác định vấn đề, hình thức, dung lượng và diễn đạt: 0,5 điểm.

Phân tích được các phương diện tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình; làm rõ đặc sắc nghệ thuật và ý nghĩa của đoạn thơ: 1,5 điểm. Giám khảo căn cứ mức độ đáp ứng yêu cầu để cho điểm linh hoạt.

Trong cuộc sống, con người không thể tránh khỏi những biến cố, mất mát và thử thách bất ngờ. Chính trong những thời khắc khó khăn ấy, tình yêu thương và sự sẻ chia trở thành điểm tựa giúp con người có thêm sức mạnh để vượt qua nghịch cảnh. Tuy nhiên, vẫn có một bộ phận người trẻ sống thờ ơ, vô cảm trước những khó khăn, bất hạnh của người khác.

Từ góc nhìn của người trẻ, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về sự cần thiết phải vượt qua lối sống thờ ơ, vô cảm trong xã hội hiện nay.

Yêu cầu chung:

Xác định đúng vấn đề nghị luận: sự cần thiết phải vượt qua lối sống thờ ơ, vô cảm trong xã hội hiện nay.

Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ, bố cục bài văn hợp lí.

Sử dụng lí lẽ và dẫn chứng phù hợp, diễn đạt rõ ràng, mạch lạc.

Yêu cầu cụ thể:

- Giải thích: Thờ ơ, vô cảm là thái độ sống thiếu sự quan tâm, đồng cảm, không biết rung động trước những niềm vui, nỗi buồn, khó khăn và bất hạnh của người khác. Người sống thờ ơ, vô cảm thường chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân, thiếu ý thức chia sẻ và trách nhiệm đối với cộng đồng. Vượt qua lối sống thờ ơ, vô cảm là quá trình thay đổi nhận thức, thái độ và hành động, biết quan tâm, thấu hiểu, sẻ chia và có trách nhiệm hơn với những người xung quanh.

- Phân tích biểu hiện và thực trạng: Lối sống thờ ơ, vô cảm biểu hiện qua việc làm ngơ trước những hoàn cảnh khó khăn, thiếu sự quan tâm đến người thân, bạn bè; chứng kiến hành vi sai trái nhưng không có thái độ phù hợp; dửng dưng trước những vấn đề chung của cộng đồng. Trong xã hội hiện nay, bên cạnh những hành động nhân ái, nghĩa tình, vẫn còn một bộ phận người trẻ sống ích kỉ, chỉ quan tâm đến bản thân, thiếu sự đồng cảm với người khác, thậm chí coi nỗi đau của người khác là đối tượng để bình luận, chế giễu trên mạng xã hội.

- Bàn luận sự cần thiết phải vượt qua lối sống thờ ơ, vô cảm: Vượt qua lối sống thờ ơ, vô cảm giúp con người hình thành lòng nhân ái, biết yêu thương, đồng cảm và trân trọng những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống; góp phần hoàn thiện nhân cách, xây dựng những mối quan hệ chân thành, bền vững. Sự quan tâm, sẻ chia còn trở thành nguồn động viên tinh thần, giúp những người gặp khó khăn có thêm niềm tin, nghị lực để vượt qua nghịch cảnh. Đối với xã hội, việc đẩy lùi lối sống vô cảm góp phần gắn kết cộng đồng, hạn chế sự ích kỉ, vô trách nhiệm, lan tỏa những hành động tích cực và xây dựng một xã hội nhân văn, giàu tình người. Đặc biệt, trong những hoàn cảnh thiên tai, dịch bệnh hoặc biến cố, tinh thần tương thân tương ái càng trở thành sức mạnh giúp con người cùng nhau vượt qua thử thách.

- Phân tích nguyên nhân và hậu quả: Lối sống thờ ơ, vô cảm có thể bắt nguồn từ nhận thức lệch lạc, sự ích kỉ, thiếu giáo dục về lòng nhân ái, ảnh hưởng của lối sống thực dụng hoặc sự phụ thuộc quá mức vào thế giới ảo. Nếu không được khắc phục, thái độ vô cảm có thể khiến con người trở nên lạnh lùng, xa cách, đánh mất những mối quan hệ tốt đẹp; làm suy giảm niềm tin, sự gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng và khiến những người gặp khó khăn thiếu đi sự hỗ trợ cần thiết.

- Đề xuất giải pháp: Mỗi người cần chủ động rèn luyện lòng nhân ái, học cách lắng nghe, thấu hiểu và đặt mình vào hoàn cảnh của người khác; bắt đầu từ những hành động nhỏ như quan tâm đến người thân, giúp đỡ bạn bè, sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn. Gia đình và nhà trường cần chú trọng giáo dục đạo đức, bồi dưỡng lòng trắc ẩn và ý thức trách nhiệm cộng đồng. Xã hội cần lan tỏa những tấm gương sống đẹp, khuyến khích các hoạt động thiện nguyện, nhân đạo và tạo điều kiện để người trẻ tham gia các hoạt động vì cộng đồng. Đồng thời, cần sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, tránh lan truyền những nội dung xúc phạm, chế giễu hoặc làm tổn thương người khác.

- Bàn luận mở rộng: Vượt qua lối sống thờ ơ, vô cảm không đồng nghĩa với việc can thiệp vào mọi vấn đề của người khác hoặc giúp đỡ một cách thiếu suy xét. Lòng tốt cần đi cùng sự tỉnh táo, tôn trọng và khả năng của bản thân. Cần phân biệt thái độ vô cảm với việc giữ khoảng cách phù hợp để bảo vệ bản thân trước những tình huống nguy hiểm. Đồng thời, phê phán những hành vi lợi dụng lòng tốt của người khác hoặc thể hiện sự quan tâm chỉ nhằm đánh bóng hình ảnh cá nhân.

- Bài học nhận thức và hành động: Người trẻ cần nhận thức rằng lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm là những phẩm chất quan trọng làm nên giá trị của mỗi con người. Từ đó, chủ động thay đổi thái độ sống, biết quan tâm đến những người xung quanh, tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện, sẵn sàng sẻ chia trong khả năng của mình và có trách nhiệm trước những vấn đề chung của xã hội. Mỗi hành động tử tế, dù nhỏ bé, đều có thể góp phần lan tỏa tình yêu thương và đẩy lùi sự vô cảm trong cộng đồng.

- Lập luận, dẫn chứng: Lí lẽ hợp lí, dẫn chứng tiêu biểu, gần gũi và có sức thuyết phục; có thể lựa chọn những hành động hỗ trợ đồng bào vùng lũ, các hoạt động thiện nguyện, những tấm gương sống nhân ái hoặc những biểu hiện thờ ơ, vô cảm trong đời sống hiện nay để phân tích, đánh giá. Bài viết cần thể hiện góc nhìn của người trẻ, tránh liệt kê dẫn chứng chung chung hoặc bàn luận xa rời vấn đề nghị luận.

Hướng dẫn chấm:

Giải thích đúng vấn đề nghị luận: 0,5 điểm.

Phân tích, bàn luận được biểu hiện, thực trạng và sự cần thiết phải vượt qua lối sống thờ ơ, vô cảm; làm rõ những tác động đối với cá nhân và cộng đồng: 1,5 điểm.

Mở rộng vấn đề, đề xuất giải pháp phù hợp và rút ra bài học nhận thức, hành động: 1,0 điểm.

Lập luận, dẫn chứng và diễn đạt: 0,5 điểm.

Đảm bảo bố cục, dung lượng và yêu cầu của bài văn nghị luận: 0,5 điểm.