Đọc văn bản sau:
Con bị thương, nằm lại một mùa mưa
Nhớ dáng mẹ ân cần mà lặng lẽ
Nhà yên ắng, tiếng chân đi rất nhẹ,
Gió từng hồi trên mái lá ùa qua.
Nhớ vườn cây che bóng kín sau nhà
Trái chín rụng suốt mùa thu lộp độp
Những dãy bưởi sai, những hàng khế ngọt,
Nhãn đầu mùa, chim đến bói lao xao...
Con xót lòng, mẹ hái trái bưởi đào
Con nhạt miệng, có canh tôm nấu khế
Khoai nướng, ngô bung, ngọt lòng đến thế
Mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà.
(Trích Mẹ, Bằng Việt, in trong Tác phẩm chọn lọc, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2010)
Xác định thể thơ của văn bản trên.
Xác định thể thơ của văn bản: thể thơ tám chữ.
Hướng dẫn chấm:
- Xác định đúng thể thơ tám chữ: 0,5 điểm.
Đọc văn bản sau:
Con bị thương, nằm lại một mùa mưa
Nhớ dáng mẹ ân cần mà lặng lẽ
Nhà yên ắng, tiếng chân đi rất nhẹ,
Gió từng hồi trên mái lá ùa qua.
Nhớ vườn cây che bóng kín sau nhà
Trái chín rụng suốt mùa thu lộp độp
Những dãy bưởi sai, những hàng khế ngọt,
Nhãn đầu mùa, chim đến bói lao xao...
Con xót lòng, mẹ hái trái bưởi đào
Con nhạt miệng, có canh tôm nấu khế
Khoai nướng, ngô bung, ngọt lòng đến thế
Mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà.
(Trích Mẹ, Bằng Việt, in trong Tác phẩm chọn lọc, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2010)
Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh thể hiện sự chăm sóc ân cần, chu đáo của người mẹ dành cho người con trong khổ thơ thứ ba.
Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện sự chăm sóc ân cần, chu đáo của người mẹ: “mẹ hái trái bưởi đào”; “có canh tôm nấu khế”; “khoai nướng, ngô bung”; “mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà”. Các hình ảnh cho thấy mẹ quan tâm đến sức khỏe, khẩu vị và những nhu cầu nhỏ bé của con khi con bị thương.
Hướng dẫn chấm:
- Nêu được các từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu: 0,5 điểm.
- Nếu chỉ nêu được một số hình ảnh phù hợp, giám khảo căn cứ mức độ đáp ứng để cho điểm.
Đọc văn bản sau:
Con bị thương, nằm lại một mùa mưa
Nhớ dáng mẹ ân cần mà lặng lẽ
Nhà yên ắng, tiếng chân đi rất nhẹ,
Gió từng hồi trên mái lá ùa qua.
Nhớ vườn cây che bóng kín sau nhà
Trái chín rụng suốt mùa thu lộp độp
Những dãy bưởi sai, những hàng khế ngọt,
Nhãn đầu mùa, chim đến bói lao xao...
Con xót lòng, mẹ hái trái bưởi đào
Con nhạt miệng, có canh tôm nấu khế
Khoai nướng, ngô bung, ngọt lòng đến thế
Mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà.
(Trích Mẹ, Bằng Việt, in trong Tác phẩm chọn lọc, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2010)
Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong hai câu thơ sau:
Những dãy bưởi sai, những hàng khế ngọt,
Nhãn đầu mùa, chim đến bói lao xao...
Biện pháp tu từ liệt kê được thể hiện qua các hình ảnh: “dãy bưởi sai”, “hàng khế ngọt”, “nhãn đầu mùa”, “chim đến bói lao xao”.
- Tác dụng: Làm nổi bật sự phong phú, trù phú của khu vườn với nhiều loại cây trái và âm thanh sinh động; gợi bức tranh quê bình dị, gần gũi, yên bình. Biện pháp liệt kê tăng sức gợi hình, gợi cảm, thể hiện tình yêu thương, sự gắn bó của người con với mẹ và mái nhà thân thuộc.
Hướng dẫn chấm:
- Xác định đúng biện pháp tu từ liệt kê: 0,25 điểm.
- Phân tích được tác dụng về nội dung, hình ảnh: 0,5 điểm.
- Nêu được tác dụng về biểu đạt hoặc cảm xúc: 0,25 điểm.
Đọc văn bản sau:
Con bị thương, nằm lại một mùa mưa
Nhớ dáng mẹ ân cần mà lặng lẽ
Nhà yên ắng, tiếng chân đi rất nhẹ,
Gió từng hồi trên mái lá ùa qua.
Nhớ vườn cây che bóng kín sau nhà
Trái chín rụng suốt mùa thu lộp độp
Những dãy bưởi sai, những hàng khế ngọt,
Nhãn đầu mùa, chim đến bói lao xao...
Con xót lòng, mẹ hái trái bưởi đào
Con nhạt miệng, có canh tôm nấu khế
Khoai nướng, ngô bung, ngọt lòng đến thế
Mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà.
(Trích Mẹ, Bằng Việt, in trong Tác phẩm chọn lọc, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2010)
Nhận xét tình cảm của nhân vật trữ tình dành cho người mẹ được thể hiện trong văn bản.
Nhân vật trữ tình dành cho mẹ tình yêu thương sâu sắc, sự biết ơn và lòng trân trọng chân thành. Người con nhớ dáng mẹ ân cần, lặng lẽ, nhớ những món ăn dân dã mẹ chuẩn bị và sự chăm sóc chu đáo của mẹ. Qua đó, thể hiện sự gắn bó tha thiết với mẹ và sự trân trọng những hi sinh thầm lặng của mẹ.
Hướng dẫn chấm:
- Nêu được tình cảm yêu thương, nhớ nhung, biết ơn và trân trọng mẹ: 0,5 điểm.
- Lí giải hợp lí bằng các chi tiết trong văn bản: 0,5 điểm.
Đọc văn bản sau:
Con bị thương, nằm lại một mùa mưa
Nhớ dáng mẹ ân cần mà lặng lẽ
Nhà yên ắng, tiếng chân đi rất nhẹ,
Gió từng hồi trên mái lá ùa qua.
Nhớ vườn cây che bóng kín sau nhà
Trái chín rụng suốt mùa thu lộp độp
Những dãy bưởi sai, những hàng khế ngọt,
Nhãn đầu mùa, chim đến bói lao xao...
Con xót lòng, mẹ hái trái bưởi đào
Con nhạt miệng, có canh tôm nấu khế
Khoai nướng, ngô bung, ngọt lòng đến thế
Mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà.
(Trích Mẹ, Bằng Việt, in trong Tác phẩm chọn lọc, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2010)
Từ nội dung văn bản, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của tình mẫu tử trong cuộc sống (khoảng 5–7 dòng).
Học sinh trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của tình mẫu tử trong cuộc sống. Có thể đề cập: tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng; đem lại điểm tựa tinh thần và nghị lực; nuôi dưỡng lòng nhân ái, lòng biết ơn và ý thức trân trọng gia đình; mỗi người cần quan tâm, chăm sóc mẹ bằng hành động thiết thực.
Hướng dẫn chấm:
- Đảm bảo dung lượng khoảng 5–7 dòng, trình bày thành đoạn văn: 0,25 điểm.
- Xác định đúng vấn đề cần bàn luận: 0,25 điểm.
- Trình bày suy nghĩ hợp lí, có ý nghĩa về vai trò của tình mẫu tử: 0,5 điểm.
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh người mẹ trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh người mẹ trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
Yêu cầu chung:
- Xác định đúng vấn đề nghị luận: phân tích hình ảnh người mẹ.
- Đảm bảo hình thức đoạn văn, dung lượng khoảng 200 chữ; diễn đạt rõ ràng, đúng chính tả, dùng từ và ngữ pháp.
Yêu cầu cụ thể:
- Người mẹ ân cần, dịu dàng, chu đáo qua hình ảnh “ân cần mà lặng lẽ”, “tiếng chân đi rất nhẹ”.
- Người mẹ gắn bó với mái nhà và khu vườn quê bình dị; hình ảnh cây trái gợi không gian gia đình thân thuộc, bình yên.
- Người mẹ giàu tình yêu thương, hết lòng chăm sóc con qua những việc làm thiết thực: hái bưởi, nấu canh tôm với khế, chuẩn bị khoai nướng, ngô bung; quan tâm đến sức khỏe và khẩu vị của con.
- Nghệ thuật và ý nghĩa: ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi, chi tiết giàu sức gợi, giọng thơ nhẹ nhàng, tha thiết; làm nổi bật vẻ đẹp tảo tần, giàu đức hi sinh của người mẹ và tình yêu, nỗi nhớ, lòng biết ơn của người con.
Hướng dẫn chấm:
- Yêu cầu chung về xác định vấn đề, hình thức, dung lượng và diễn đạt: 0,5 điểm.
- Phân tích được các phương diện nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa của hình ảnh người mẹ: 1,5 điểm. Giám khảo căn cứ mức độ đáp ứng để cho điểm linh hoạt.
Trong cuộc sống hiện đại, nhiều người trẻ mải mê theo đuổi những mục tiêu cá nhân mà đôi khi quên đi sự quan tâm, chăm sóc dành cho gia đình. Trong khi đó, gia đình luôn là điểm tựa tinh thần quan trọng, giúp mỗi người có thêm sức mạnh vượt qua khó khăn và thử thách.
Từ góc nhìn của người trẻ, anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về vai trò của tình yêu thương và sự quan tâm đối với gia đình trong cuộc sống hiện nay.
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về vai trò của tình yêu thương và sự quan tâm đối với gia đình trong cuộc sống hiện nay.
Yêu cầu chung:
- Xác định đúng vấn đề nghị luận.
- Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ, bố cục bài văn hợp lí.
- Sử dụng lí lẽ và dẫn chứng phù hợp, diễn đạt rõ ràng.
Yêu cầu cụ thể:
- Giải thích: tình yêu thương gia đình là sự gắn bó, yêu quý, trân trọng; sự quan tâm thể hiện qua hỏi han, chăm sóc, lắng nghe, giúp đỡ và có trách nhiệm với người thân.
- Bàn luận vai trò đối với cá nhân: đem lại điểm tựa tinh thần, niềm tin, nghị lực; nuôi dưỡng lòng biết ơn, tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái và sự thấu hiểu.
- Bàn luận vai trò đối với gia đình và xã hội: giúp các thành viên gắn bó, thấu hiểu, chia sẻ; hạn chế mâu thuẫn; tạo sức mạnh vượt qua khó khăn; góp phần hình thành những con người có trách nhiệm và lan tỏa lòng nhân ái.
- Phân tích, mở rộng: chỉ ra tác động của nhịp sống bận rộn, áp lực, công nghệ và mạng xã hội khiến một số người ít quan tâm gia đình; phê phán lối sống ích kỉ, vô tâm. Đồng thời, cần thấy rằng yêu thương gia đình không đồng nghĩa với phụ thuộc hay hi sinh mọi mục tiêu cá nhân.
- Bài học nhận thức và hành động: chủ động dành thời gian trò chuyện, lắng nghe, hỏi han, chia sẻ, phụ giúp việc nhà, chăm sóc người thân; sống có trách nhiệm và cân bằng mục tiêu cá nhân với trách nhiệm gia đình.
- Lập luận, dẫn chứng: lí lẽ hợp lí, dẫn chứng tiêu biểu, gần gũi, thuyết phục; kết hợp phân tích với đánh giá, tránh liệt kê chung chung.
Hướng dẫn chấm:
- Giải thích đúng vấn đề nghị luận: 0,5 điểm.
- Phân tích, bàn luận được vai trò đối với cá nhân, gia đình và xã hội: 1,5 điểm.
- Mở rộng vấn đề, nêu bài học nhận thức và hành động: 1,0 điểm.
- Lập luận, dẫn chứng và diễn đạt: 0,5 điểm.
- Đảm bảo bố cục, dung lượng và yêu cầu bài văn nghị luận: 0,5 điểm.
| Câu | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Đáp án | Xác định thể thơ của văn bản: thể thơ tám chữ. | Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện sự chăm sóc ân cần, chu đáo của người mẹ: “mẹ hái trái bưởi đào”; “có canh tôm nấu khế”; “khoai nướng, ngô bung”; “mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà”. Các hình ảnh cho thấy mẹ quan tâm đến sức khỏe, khẩu vị và những nhu cầu nhỏ bé của con khi con bị thương. | Biện pháp tu từ liệt kê được thể hiện qua các hình ảnh: “dãy bưởi sai”, “hàng khế ngọt”, “nhãn đầu mùa”, “chim đến bói lao xao”.- Tác dụng: Làm nổi bật sự phong phú, trù phú của khu vườn với nhiều loại cây trái và âm thanh sinh động; gợi bức tranh quê bình dị, gần gũi, yên bình. Biện pháp liệt kê tăng sức gợi hình, gợi cảm, thể hiện tình yêu thương, sự gắn bó của người con với mẹ và mái nhà thân thuộc. | Nhân vật trữ tình dành cho mẹ tình yêu thương sâu sắc, sự biết ơn và lòng trân trọng chân thành. Người con nhớ dáng mẹ ân cần, lặng lẽ, nhớ những món ăn dân dã mẹ chuẩn bị và sự chăm sóc chu đáo của mẹ. Qua đó, thể hiện sự gắn bó tha thiết với mẹ và sự trân trọng những hi sinh thầm lặng của mẹ. | Học sinh trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của tình mẫu tử trong cuộc sống. Có thể đề cập: tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng; đem lại điểm tựa tinh thần và nghị lực; nuôi dưỡng lòng nhân ái, lòng biết ơn và ý thức trân trọng gia đình; mỗi người cần quan tâm, chăm sóc mẹ bằng hành động thiết thực. | - | - |